903 Choroba Alzheimera i miażdżyca - genotypowanie ApoE - jakościowo, PCR
Test pozwala na określenie formy genu APOE odpowiedzialnej za predyspozycje genetyczne do występowania choroby Alzheimera i chorób miażdżycowych. Choroba charakteryzuje się trudnym do zauważenia początkiem, natomiast wiedza o posiadanych predyspozycjach może znacznie ułatwić rozpoznanie choroby we wczesnej fazie, a tym samym umożliwić właściwą opiekę nad chorym oraz odpowiednio wczesne włączenie leków opóźniających rozwój choroby, czy łagodzących zaburzenia zachowania.
Choroba Alzheimera jest chorobą neurodegeneracyjną, powodującą zanik tkanki mózgowej w wyniku odkładania w mózgu substancji białkowej, zwanej beta-amyloidem. Do głównych objawów należą: postępujący zaniki pamięci, trudności z mową, rozdrażnienie, niemożność skupienia uwagi i załatwienia nawet najprostszych spraw życia codziennego. Często występuje depresja. Około 30-40% wszystkich przypadków choroby stanowią zachorowania o podłożu rodzinnym, dziedziczonym genetycznie. Test daje informacje na temat predyspozycji pacjenta do zachorowania na chorobę Alzheimera jak również do rozwoju chorób miażdżycowych oraz pozwala na wczesne wykrycie zagrożenia udarami mózgu. Jednym z istotniejszych czynników związanych z późnych formą choroby Alzheimera jest występowanie różnych alleli apoliproteiny E (APOE). Allele APOE4, APOE3 wywołują zwiększenie ryzyka zapadalności na tą chorobę (o różnym stopniu nasilenia), z kolei APOE2 może przyczyniać się do hamowania rozwoju choroby. Dzięki zastosowaniu prostej terapii, rozwój choroby można znacznie opóźnić, a jej przebieg złagodzić.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA), wymaz z policzka |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi);wymaz z policzka: temp. otoczenia (zestaw do wymazów z policzka) |
| Metodyka badań: |
PCR |
| Czas realizacji: |
do 7 dni roboczych |
905 Cukrzyca wrodzona - analiza mutacji genu KCNJ11 - jakościowo, sekwencjonowanie automatyczne
Test obejmuje analizę 8 mutacji genu KCNJ11 warunkujących cukrzycę wrodzoną, co pozwala na bardzo wczesne rozpoznanie choroby oraz rozpoczęcie prawidłowego leczenia w celu poprawy wyrównania metabolicznego oraz jakości życia. Zdiagnozowanie mutacji pozwala zastosować odpowiednią profilaktykę, która przyczynia się do poprawy zdrowia chorego. W przypadku wykrycia mutacji predysponującej w genie KCNJ11, należy wprowadzić do leczenia pochodne sulfonylomocznika zamiast insuliny. Stosowanie pochodnych sulfonylomocznika w tym przypadku może też korygować pozatrzustkowe defekty spowodowane mutacjami w białku Kir6.2. Leczenie pochodnymi sulfonymocznika w tej konkretnej formie cukrzycy ma zdecydowaną wyższość nad insulinoterapią.
Cukrzycę wrodzoną (noworodkową) określa się jako formę cukrzycy rozpoznawanej do 3 lub 6 miesiąca życia. Wrodzona cukrzyca noworodków (PND, Permament Neonatal Diabetes) charakteryzuje się ciężkim defektem wydzielania insuliny, w efekcie mutacji genu KCNJ11, który koduje wrażliwą na ATP podjednostkę Kir6.2 kanału potasowego. Test genetyczny polega na ustaleniu sekwencji i ewentualnym wykryciu mutacji, będących przyczyną powstawania choroby. Cukrzyca związana z mutacjami w genie KCNJ11, jest typową chorobą monogenową, dziedziczoną w sposób autosomalny dominujący, będącą konsekwencją rzadkich, ciężkich mutacji w jednym genie. Dotknięte taką wadą dziecko zachoruje na cukrzycę już w pierwszych tygodniach życia. Czynniki środowiskowe w tym przypadku jedynie modyfikują kształtowanie obrazu klinicznego. Choroba będąca konsekwencją mutacji w KCNJ11 charakteryzuje się bardzo wczesnym wiekiem zachorowania (z reguły przed 6 miesiącem życia) i dość ciężkim, przynajmniej w początkowej fazie, obrazem klinicznym.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA), wymaz z policzka |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi);wymaz z policzka: temp. otoczenia (zestaw do wymazów z policzka) |
| Metodyka badań: |
PCR / sekwencjonowanie |
| Czas realizacji: |
7 do 14 dni roboczych |
906 Uwarunkowana genetycznie odporność na zakażenia wirusem HIV - badanie mutacji CCR5, jakościowo, PCR
Badanie polega na identyfikacji mutacji genu CCR5, który koduje receptor powierzchniowy limfocytów T. Zmutowana forma tego receptora zapobiega przyleganiu cząsteczek wirusa do powierzchni limfocytów, co uniemożliwia zakażenie wirusem HIV-1, tj. najbardziej rozpowszechnioną formą wirusa na północnej półkuli Ziemi. Z badań populacyjnych wynika, że ok. 12 procent Polaków jest nosicielami zmutowanej formy genu, w wyniku czego ta grupa osób ma podwyższoną odporność na zakażenie wirusem HIV-1. Osoby, które mają obie kopie genu w formie zmutowanej (homozygoty), posiadają pełną odporność na zakażenie tą formą wirusa HIV.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA), wymaz z policzka |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi);wymaz z policzka: temp. otoczenia (zestaw do wymazów z policzka) |
| Metodyka badań: |
PCR |
| Czas realizacji: |
do 7 dni roboczych |
907 Uwarunkowana genetycznie odporność na zakażenia wirusem HIV - oznaczenie ilości kopii genu CCL3-L1
Badanie polega na oznaczeniu ilości kopii genu CCL3-L1, który koduje białko supresyjne receptora powierzchniowego CCR5 limfocytów T - chemokinę MIP-1α. Osoby o obniżonej liczbie kopii genu CCL3-L1 wykazują zwiększoną podatność na zarażenie wirusem HIV-1, a w przypadku infekcji następuje szybszy rozwój AIDS niż u osób z większą liczbą kopii tego genu. Ponadto liczba kopii genu u osób zarażonych HIV ma ogromne znaczenie dla skuteczności terapii antyretrowirusowej (HAART). Decyzja o czasie rozpoczęcia terapii HAART powinna być między innymi uzależniona od indywidualnego genotypu CCL3L1 pacjenta.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA), wymaz z policzka |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi);wymaz z policzka: temp. otoczenia (zestaw do wymazów z policzka) |
| Metodyka badań: |
Real-Time PCR |
| Czas realizacji: |
do 7 dni roboczych |
908 Choroba zakrzepowo-zatorowa - mutacja czynnika V Leiden - jakościowo, PCR
Test polega na wykrywaniu obecności mutacji czynnika Leiden, która powoduje zwiększone ryzyko występowania trombofilii (zakrzepicy). Czynnik V Leiden to zmutowany ludzki czynnik V układu krzepnięcia będący jedną z głównych wrodzonych przyczyn zwiększonego ryzyka zmian zakrzepowo-zatorowych w organizmie. Częstość występowania mutacji szacuje się na około 16,3% (w Polsce dotyka 5% populacji). Pojawia się u około 20% pacjentów z zakrzepicą żył głębokich przed 45 rokiem życia. Mutacja czynnika V polega na zastąpieniu argininy przez glutaminę w pozycji 506 łańcucha ciężkiego (R506Q). Mutacja ta jest dziedziczona autosomalnie dominująco. Wynikiem mutacji jest podwyższony poziom trombiny we krwi, który powoduje wzrost ryzyka chorób o etiologii zakrzepowo-zatorowej (zakrzepica żylna, tętnicza, zawał serca, udar mózgu). Przypuszcza się również, że mutacja Leiden ma związek z powtarzającymi się poronieniami, szczególnie w drugim i trzecim trymestrze ciąży.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA), wymaz z policzka |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi);wymaz z policzka: temp. otoczenia (zestaw do wymazów z policzka) |
| Metodyka badań: |
PCR |
| Czas realizacji: |
do 7 dni roboczych |
911 Choroba zakrzepowo-zatorowa - mutacja genu protrombiny Pt ( G20210A) - jakościowo, PCR
Test polega na analizie mutacji genu protrombiny Pt (G20210A) związanego ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia zmian zakrzepowo-zatorowych. Genotypowanie Pt G20210A obok czynnika V Leiden oraz polimorfizmu genu MTHRF jest jednym z najistotniejszych uwarunkowań genetycznych tego zaburzenia. Szacuje się, że ryzyko wystąpienia zmian zakrzepowo zatorowych u osób posiadających mutację Pt G20210A wzrasta 2-3 krotnie, a w połączeniu z mutacją genu czynnika V Leiden nawet 10-20 krotnie. Liczne badania dowodzą, że zatory żylne stanowią jedną z głównych przyczyn powikłań u kobiet w ciąży. Nie tylko wpływają na zachorowalność i śmiertelność kobiet w ciąży oraz w okresie postnatalnym, ale są również przyczyną zaburzeń wzrostu wewnątrzmacicznego płodu oraz idiopatycznych i nawracających poronień. Etiologia zatorów żylnych jest jednak złożona i wieloczynnikowa. Oprócz wspomnianego uwarunkowania genetycznego na zwiększenie ryzyka mają wpływ czynniki środowiskowe takie jak: palenie, przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, otyłość, zaawansowany wiek, długotrwałe poranne nudności, czy przebyte infekcje. Należy pamiętać, iż genetycznie uwarunkowane zwiększenie ryzyka wystąpienia zmian zakrzepowo-zatorowych powinno wpływać na decyzję dotyczące zarówno doboru leków jak i wprowadzenia zmian w trybie życia (zdrowa dieta, ruch itd.).
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA), wymaz z policzka |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi); wymaz z policzka: temp. otoczenia (zestaw do wymazów z policzka) |
| Metodyka badań: |
PCR |
| Czas realizacji: |
do 7-14 dni roboczych |
912 Analiza polimorfizmu genu MTHFR (C677T oraz A1289C) związanego z metabolizmem kwasu foliowego u kobiet ciężarnych
Gen MTHFR koduje enzym (reduktazę metylenotetrahydrofolianową) niezbędny do reakcji przekształcenia potencjalnie toksycznego aminokwasu homocysteiny do metioniny. Polimorfizmy 677C>T oraz 1298A>C genu MTHFR obniżają aktywność enzymu, co jest przyczyną podwyższenia poziomu homocysteiny w organizmie. Hiperhomocysteinemia związana jest miedzy innymi z miażdżycą, chorobą niedokrwienną serca, udarem, chorobami tętnic obwodowych, zakrzepicami żylnymi oraz występowaniem zaburzeń rozwoju cewy nerwowej u płodów (rozszczep kręgosłupa) czy poronień. Dla obniżenia poziomu homocysteiny zaleca się spożywanie określonych witamin z grupy B (między innymi kwasu foliowego). Polimorfizm genu MTHFR analizowany wraz z mutacjami genu czynnika V Leiden (G 1691A) oraz genu protrombiny (G20210A) pozwala na oszacowanie ryzyka wystąpienia zmian zakrzepowo-zatorowych w organizmie. Jako odrębny test diagnostyczny zalecany jest w przypadku kobiet w ciąży bądź planujących prokreację. Polimorfizm genu MTHFR wiąże się, bowiem z obniżeniem metabolizmu kwasu foliowego mogącego wpływać na jego niedobór u płodu (np. zaburzenie rozwoju cewy nerwowej).
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA), wymaz z policzka |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi); wymaz z policzka: temp. otoczenia (zestaw do wymazów z policzka) |
| Metodyka badań: |
PCR |
| Czas realizacji: |
do 7-14 dni roboczych |
913 Diagnostyka genetycznie uwarunkowanej policytemii, trombocytemii i mielofibrozy - analiza mutacji genu JAK2
Test polega na analizie mutacji genu kinazy janusowej JAK2 (pV617F, G1849T). Mutacja powoduje zamianę waliny na fenyloalaninę w 617 aminokwasie łańcucha peptydowego. Szacuje się, że mutację tą posiadają niemal wszystkie osoby cierpiące na policytemię (czerwienica prawdziwa), oraz blisko połowa osób chorych na trombocytemię i mielofibrozę. Czerwienica prawdziwa charakteryzuje się obecnością nadmiernej ilości krwinek czerwonych we krwi (nadkrwistość). Trombocytemia związana jest z podwyższoną liczbą płytek krwi (trombocytów). Mielofibroza zaliczana jest do zespołów mieloproliferacyjnych objawiających się niewydolnością szpiku kostnego (aplazja), jego włóknieniem, a w następstwie tworzeniem pozaszpikowych ognisk krwiotwórczych.
Według Światowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organization, WHO) genotypowanie JAK2 (V617F) winno być jednym z podstawowych kryteriów w diagnozowaniu wymienionych schorzeń.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA), wymaz z policzka |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi); wymaz z policzka: temp. otoczenia (zestaw do wymazów z policzka) |
| Metodyka badań: |
PCR |
| Czas realizacji: |
do 7-14 dni roboczych |
909 Genetyczne predyspozycje do rdzeniastego raka tarczycy - analiza 16 mutacji genu RET - jakościowo, sekwencjonowanie automatyczne
Test obejmuje analizę 16 mutacji genu RET odpowiedzialnych za około 95% przypadków dziedzicznej formy raka rdzeniastego tarczycy. Mutacje w genie RET mogą być związane z kilkoma zespołami związanymi powstaniem dziedzicznych nowotworów. Rak rdzeniasty tarczycy może mieć podłoże genetyczne (około 20% przypadków) i występować jako rodzinny rak rdzeniasty tarczycy RRT. Ta postać nowotworu może istnieć bez towarzyszących chorób endokrynnych, lub pozostawać związana z zespołami mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej (zespół MEN2A i MEN2B). Mutacje w genie RET charakterystyczne dla zespołu MEN 2A związane są z występowaniem licznych nowotworów układu gruczołów dokrewnych, przy czym u prawie wszystkich chorych występuje rak rdzeniasty tarczycy. Zespół MEN2B również związany jest z występowaniem licznych nowotworów układów gruczołów dokrewnych oraz licznych nerwików. Rak rdzeniasty w tym zespole charakteryzuje się dużą agresywnością. Mutacje w genie RET są odpowiedzialne za wszystkie typy RRT związane są z zaburzeniem sygnału wzrostu i różnicowania komórek, co powoduje rozwój różnych form nowotworów. Wykrycie mutacji genetycznych ma bardzo duże znaczenie, gdyż wpływa na dalsze postępowanie terapeutyczne i rokowania. Badanie miejsc najczęstszych mutacji pozwala wykryć wrodzoną, rodzinną formę raka tarczycy zanim rozwinie się choroba. Dzięki prowadzeniu systematycznego monitoringu u osób obciążonych genetycznie, możliwe jest wykrycie choroby we wczesnym stadium, co zdecydowanie zwiększa prawdopodobieństwo całkowitego wyleczenia.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA), wymaz z policzka |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi);wymaz z policzka: temp. otoczenia (zestaw do wymazów z policzka) |
| Metodyka badań: |
PCR / sekwencjonowanie |
| Czas realizacji: |
7 do 14 dni roboczych |
910 Analiza genu KRAS - analiza 12 i 13 kodonu sekwencji genu - jakościowo, sekwencjonowanie automatyczne
Test pozwala na analizę mutacji w kodonach 12 i 13 genu KRAS (miejsca najczęstszych mutacji). Gen KRAS koduje białko, które jest jednym z najczęściej aktywowanych onkoprotein w rakach trzustki, tarczycy, jelita grubego, płuc oraz białaczkach szpikowych u ludzi. Około 90% mutacji w tym genie występuje w kodonach 12 i 13. Forma genu może decydować o powodzeniu terapii celowanej w leczeniu raka jelita grubego (panitumumabem, cetuximabem itd.), opartej na hamowaniu namnażania komórek poprzez inhibitory EGFR. Określenie statusu genu KRAS jest konieczne przed przystąpieniem do tej terapii, ponieważ w przypadku występowania mutacji dowiedziono jej nieskuteczność. Występowanie zmutowanego genu KRAS stwierdza się u ok. 45 proc. chorych na raka jelita grubego, reszta posiada jego prawidłową kopię.
| Materiał do badań: |
tkanka nowotworowa |
| Sposób przesyłania: |
materiał zamrożony, zatopiony w kostce parafinowej lub formalinie, biopsja |
| Metodyka badań: |
PCR / sekwencjonowanie |
| Czas realizacji: |
7 do 14 dni roboczych |
980 Panel predyspozycji genetycznych warunkujących odporność na infekcję wirusem HIV - badanie CCR5/CCL3-L1, PCR / Real-Time PCR
Test obejmuje panel badań genetycznych polegających na określeniu genotypu CCR5 pacjenta oraz ustaleniu liczby kopii genu CCL3-L1. W zależności od genotypu pacjenta w rejonie CCR5 oraz liczby kopii genu CCL3L1, można wyróżnić cztery grupy osób pod względem wrażliwości na infekcje HIV-1 i rokowań rozwoju AIDS: osoby całkowicie odporne (homozygoty z mutacją predysponującą w genie CCR5), grupę niskiego ryzyka (heterozygoty CCR5 o zwiększonej liczbie kopii genu CCL3L1), grupę umiarkowanego ryzyka (heterozygoty CCR5 o niskiej liczbie kopii genu CCL3L1, lub homozygoty bez mutacji predysponującej CCR5 i zwiększonej liczbie kopii genu CCL3L1) oraz grupę wysokiego ryzyka (homozygoty bez mutacji predysponującej CCR5 i niskiej liczbie kopii genu CCL3L1). Panel ten jest szczególnie polecany osobom zarażonym HIV w początkowej fazie infekcji, ponieważ pozwala ustalić rokowania jak również ma duże znaczenie przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych w trakcie leczenia.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA), wymaz z policzka |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi);wymaz z policzka: temp. otoczenia (zestaw do wymazów z policzka) |
| Metodyka badań: |
PCR / Real-Time PCR |
| Czas realizacji: |
do 7 dni roboczych |
981 Panel predyspozycji do genetycznie uwarunkowanych chorób zakrzepowo-zatorowych
Test obejmuje panel badań polegających na analizie mutacji w genach odpowiedzialnych za predyspozycje do genetycznie uwarunkowanych chorób zakrzepowo-zatorowych. Polimorfizm genu MTHFR analizowany wraz z mutacjami genu czynnika V Leiden (G 1691A) oraz genu protrombiny (G20210A) pozwala na oszacowanie ryzyka wystąpienia zmian zakrzepowo-zatorowych w organizmie.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA), wymaz z policzka |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi);wymaz z policzka: temp. otoczenia (zestaw do wymazów z policzka) |
| Metodyka badań: |
PCR / Real-Time PCR |
| Czas realizacji: |
do 7 dni roboczych |
|
PANELE BADAŃ W TECHNOLOGII MIKROMACIERZY DNA:
|
960 Rak piersi i jajnika - analiza 88 mutacji w 6 genach
Nowotwory, zwłaszcza te złośliwe, stanowią obecnie jedną z najgroźniejszych chorób trapiących ludzkość. Dane epidemiologiczne wskazują, że co czwarty Polak w ciągu swego życia zachoruje na nowotwór złośliwy. Najczęstszym nowotworem u kobiet w krajach rozwiniętych jest rak piersi. W Polsce stanowi on ponad 20% wszystkich nowotworów złośliwych u kobiet. Z kolei rak jajnika stanowi ponad 5% wszystkich rozpoznań nowotworów u kobiet. Szacuje się, że przyczyną ok. 5-10%. przypadków raka piersi i raka jajnika są mutacje odziedziczone. Kluczowymi genami, związanymi z dziedziczną formą raka piersi i jajnika są: BRCA1 i BRCA2. Przewiduje się, że jeśli w Polsce nie wprowadzi się na szerszą skalę profilaktyki, w tym badań genetycznych, to w roku 2010 tylko na raka piersi zachoruje ponad 17 000 kobiet, z czego ponad 6 000 umrze. W Polsce wciąż jedną z przyczyn tak dużej umieralności z powodu nowotworów piersi i jajników jest mała liczba badań genetycznych, dzięki którym można by rozpoznawać osoby obciążone ryzykiem genetycznym. Nasz test gwarantuje błyskawiczną identyfikację 88 mutacji w 6 genach (BRCA1, BRCA2, CHEK2, RAD51, NBN, CASP8). Identyfikacja ta umożliwi podjęcie odpowiedniej profilaktyki i rozpoznanie ewentualnego nowotworu w najwcześniejszym stadium rozwoju.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
961 Mukowiscydoza - analiza 254 mutacji genu CFTR
Mukowiscydoza, czyli zwłóknienie torbielowate, jest najczęściej występującą chorobą genetyczną (na 2 500 noworodków 1 rodzi się z tą chorobą). W klasycznej (pełnoobjawowej) postaci objawia się skłonnością do zapalenia oskrzeli i płuc, niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki, niepłodnością oraz podwyższonym stężeniem chlorków w pocie. Przyczyną choroby jest mutacja genu odpowiedzialnego za syntezę błonowego kanału chlorkowego CFTR (ang. cystic fibrosis transmembrane conductance regulator). Gen CFTR umiejscowiony jest na długim ramieniu chromosomu 7. Znanych jest ponad 1 500 mutacji odpowiedzialnych za chorobę. Kluczową kwestią w przypadku mukowiscydozy jest jej wczesne rozpoznanie. Im szybciej dziecko zostanie zdiagnozowane tym większe są jego szanse na lepsze i dłuższe życie. Dzięki genetyce molekularnej chorobę można rozpoznać już we wczesnym okresie ciąży, między 8 a 12 tygodniem. Diagnostyka mukowiscydozy w Polsce pozostawia wiele do życzenia, średni wiek postawienia diagnozy wynosi 3,5 do 5 lat. Dla porównania w krajach Europy Zachodniej choroba rozpoznawana jest już we wczesnym okresie noworodkowym, w pierwszych miesiącach życia. Takie rozpoznanie umożliwia prezentowany test wykrywający 254 najistotniejsze mutacje (największy tego typu panel w Polsce), odpowiedzialne za występowanie mukowiscydozy.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
962 Talasemia - analiza 90 mutacji genów β- i δ-globiny oraz G6PD
Talasemia (niedokrwistość tarczowatokrwinkowa, łac. thalassaemia, ang. thalassemia) jest to ilościowe zaburzenie syntezy hemoglobiny, spowodowane wrodzonym defektem biosyntezy łańcuchów globiny. Jest to choroba o dziedziczeniu przeważnie autosomalnym recesywnym, występująca pod dwiema postaciami: Talasemia maior (ciężka, u homozygot) i Talasemia minor (lżejsza, u heterozygot). Postać heterozygotyczna wywołuje zwykle zaburzenia niewielkiego stopnia. Postać homozygotyczna związana jest z ciężką niedokrwistością, czasem żółtaczką, powiększeniem śledziony i wątroby, a czasami nawet z opóźnieniem rozwoju fizycznego. Ta postać jest jednak bardzo rzadka. Talasemia najczęściej występuje w krajach śródziemnomorskich i na Bliskim Wschodzie, może jednak być przyczyną niedokrwistości także i w Polsce. Prezentowany test umożliwia identyfikację 90 mutacji w 3 genach kodujących łańcuchy beta globiny, delta globiny oraz dehydrogenazę glukozo-6-fosforanową.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
963 Choroby Żydów Aszkenazyjskich - analiza 77 mutacji w 22 genach
W populacji Żydów Aszkenazyjskich stwierdza się zwiększoną częstość występowania określonych chorób genetycznych. Część z tych chorób jest dziedziczona autosomalnie recesywnie, a ich występowanie w tej grupie etnicznej tłumaczone jest kulturową regułą endogamii. Nasz test, jako pierwszy w tak szerokim zakresie, oferuje identyfikację najczęstszych mutacji powiązanych z takimi schorzeniami jak: mukowiscydoza, choroba Taya-Sachsa, zespół Blooma, choroba Canavan, choroba Niemanna-Picka, rodzinna dysautonomia, niedokrwistość Fanconiego, dystonia torsyjna typu 1, mukolipidoza typu IV, choroba Gauchera, rodzinna gorączka śródziemnomorska, niedobór α1-antytrypsyny, choroba syropu klonowego, rodzinna hipercholesterolemia, niedobór czynnika XI, zaburzenia gromadzenia glikogenu typu Ia (choroba von Gierkego) i IIIa (choroba Cori), bezobjawowa głuchota typu odbiorczego, zespół Ushera typu 1F, miopatia nitkowata, hiperinsulinemia oraz niedobór dehydrogenazy lipoamidowej. Test oparty jest na innowacyjnej technologii mikromacierzy DNA i umożliwia wykrycie 77 mutacji w 22 genach (jedyny tego typu panel w Polsce). Stwierdzenie obecności mutacji umożliwia postawienie błyskawicznej diagnozy
i natychmiastowe rozpoczęcie leczenia.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
964 Retinopatia barwnikowa dominująca - analiza 353 mutacji w 13 genach
Retinopatia barwnikowa, nazywana również zwyrodnieniem barwnikowym siatkówki (Retinitis pigmentowa, RP) jest chorobą oczu, która dotyka ok. milion osób na całym świecie. RP jest postępującym procesem degeneracyjnym, uwarunkowanym genetycznie. W wyniku choroby następują zmiany zanikowe siatkówki i utrata komórek siatkówki. Do tej pory odkryto mutacje w ok. 40 genach związane z postępem tej dziedzicznej choroby, na którą nie ma obecnie żadnej terapii. W statystykach światowych częstość występowania RP określa się średnio na 1/5 000. RP pod kątem dziedziczenia dzielimy na: sprzężoną
z chromosomem X, dziedziczoną autosomalnie recesywnie, dziedziczoną autosomalnie dominująco oraz przypadki sporadyczne (bez dającego się ustalić trybu dziedziczenia). Bardzo ważne dla pacjenta jest określenie typu dziedziczenia, ze względu na różny, naturalny przebieg choroby. W przypadku osób młodych ma to szczególne znaczenie w sytuacji wyboru odpowiedniego programu edukacyjnego, zawodu, a także podejmowania decyzji o posiadaniu potomstwa. Przebieg i objawy RP dziedziczonej trybem autosomalnie dominującym są najbardziej zróżnicowane z powodu dużej liczby mutacji. W porównaniu z RP sprzężoną z chromosomem X objawy choroby występują późno, przebieg jest łagodniejszy, a progresja - powolniejsza. Często do końca życia utrzymuje się dobra lub względnie dobra funkcja widzenia.Test jest najszerszym panelem w Polsce, umożliwiającym oznaczenie 353 mutacji w 13 genach dla RP dziedziczonej autosomalnie dominująco.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
965 Retinopatia barwnikowa recesywna - analiza 491 mutacji w 17 genach
Retinopatia barwnikowa, nazywana również zwyrodnieniem barwnikowym siatkówki (Retinitis pigmentowa, RP) jest chorobą oczu, która dotyka ok. milion osób na całym świecie. RP jest postępującym procesem degeneracyjnym, uwarunkowanym genetycznie. W wyniku choroby następują zmiany zanikowe siatkówki i utrata komórek siatkówki. Do tej pory odkryto mutacje w ok. 40 genach związane z postępem tej dziedzicznej choroby, na którą nie ma obecnie żadnej terapii. W statystykach światowych częstość występowania RP określa się średnio na 1/5 000. RP pod kątem dziedziczenia dzielimy na: sprzężoną
z chromosomem X, dziedziczoną autosomalnie recesywnie, dziedziczoną autosomalnie dominująco oraz przypadki sporadyczne (bez dającego się ustalić trybu dziedziczenia). Bardzo ważne dla pacjenta jest określenie typu dziedziczenia, ze względu na różny, naturalny przebieg choroby. W przypadku osób młodych ma to szczególne znaczenie w sytuacji wyboru odpowiedniego programu edukacyjnego, zawodu, a także podejmowania decyzji o posiadaniu potomstwa. RP dziedziczona trybem autosomalnie recesywnym jest chorobą najczęściej występującą. Jej przebieg jest bardzo zróżnicowany, zależny w głównej mierze od ekspresji zmutowanego genu lub genów. Przebieg i rokowanie są generalnie korzystniejsze niż w formach genetycznych związanych z chromosomem X, lecz zawsze gorsze niż w przypadkach dziedziczonych trybem autosomalnie dominującym. Test jest najszerszym panelem w Polsce, umożliwiającym oznaczenie 491 mutacji w 17 genach dla RP dziedziczonej autosomalnie recesywnie.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
966 Zespół Ushera - analiza 429 mutacji w 8 genach
Zespół Ushera jest recesywnie dziedziczonym, autosomalnym schorzeniem, w którym głębokiemu obustronnemu odbiorczemu uszkodzeniu słuchu, o trwałym charakterze, towarzyszy postępujące barwnikowe zwyrodnienie siatkówki. Wyniki statystycznych badań genetycznych prowadzonych w różnych krajach wskazują, że na 100 000 badanych osób u 2 do 4 rozpoznaje się zespół Ushera. Wśród 1 200 głuchoniewidomych zarejestrowanych w Polskim Związku Niewidomych jedynie u 10 rozpoznano zespół Ushera (0,8%). W wielu jednak przypadkach objawy choroby wskazują na obecność tego zespołu, choć diagnoza nie została jeszcze postawiona ostatecznie. Dziecko dotknięte zespołem Ushera rodzi się głuche lub z uszkodzeniem słuchu znacznego stopnia. Choroba prowadzi stopniowo do całkowitej utraty wzroku w trzeciej lub czwartej dekadzie życia. Wczesna diagnoza zespołu Ushera jest ogromnie istotna dla wdrożenia prawidłowego postępowania umożliwiającego dalszy rozwój zarówno fizyczny, jak i psychiczny dotkniętego tą chorobą pacjenta. Oferowany test, oparty na innowacyjnej technologii mikromacierzy, umożliwia diagnozę schorzenia poprzez identyfikację 429 mutacji w 8 genach (największy tego typu panel w Polsce).
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
967 Zanik nerwów wzrokowych typu Kjera - analiza 118 mutacji genu OPA1
Zanik nerwów wzrokowych typu Kjera (ang. autosomal dominant optic atrophy, ADOA) jest najczęstszym zanikiem nerwów wzrokowych dziedziczonym autosomalnie dominująco. Średnia częstość występowania to 1 na 50 000 urodzeń. ADOA jest bardzo zróżnicowana fenotypowo, w wieku od 1 do 14 lat następuje obniżenie ostrości wzroku, średnio ma to miejsce w wieku do 10 lat. W wyniku choroby obserwuje się stopniowy, wieloletni spadek ostrości wzroku. Do objawów ADOA należą między innymi bladość tarczy nerwu wzrokowego, szare półksiężyce na skroniowej części tarczy nerwu wzrokowego oraz okołotarczowy zanik siatkówkowo-naczyniówkowy. U pacjentów obserwuje się również zaburzenie widzenia barw. Podobne objawy mogą występować u pacjentów z jaskrą, dlatego też może dochodzić do błędnej diagnozy pacjentów z zanikiem nerwów wzrokowych. Choroba jest spowodowana mutacjami w genie OPA-1 kodującym białko wewnętrznej błony mitochondrialnej, które bierze udział w ATP-zależnej fuzji mitochondriów. Dotychczas brak jest skutecznego leczenia umożliwiającego przywrócenie prawidłowej czynności uszkodzonego nerwu wzrokowego, ponieważ nie ma on zdolności regeneracji. W przypadkach genetycznie uwarunkowanych zaników nerwów konieczne jest właściwie przeprowadzone doradztwo genetyczne celem przekazania rodzinie dokładnej informacji dotyczącej ryzyka urodzenia kolejnego dziecka z defektem genetycznym. Oferowany przez nas test został opracowany w innowacyjnej technologii mikromacierzy we współpracy z Cardiff University (Wielka Brytania). Test umożliwia identyfikację 118 mutacji genu OPA-1 (największy tego typu panel w Polsce).
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
968 Dystrofie rogówki - analiza 293 mutacji w 12 genach
Dystrofie rogówki są definiowane jako zaburzenie struktury lub zmętnienie rogówki na tle niezapalnym. Jest wiele rodzajów tego schorzenia, w tym o podłożu genetycznym. Prezentowany test został opracowany we współpracy z Columbia Univeristy (USA) w innowacyjnej technologii mikromacierzy. Test wykrywa 293 mutacje w 12 genach (największy tego typu panel w Polsce). Mutacje te odpowiedzialne są za występowanie takich schorzeń jak m.in.: dystrofia Meesmana, dystrofia polimorficzna tylna rogówki, dystrofia Fuchsa, stożek rogówki, dystrofia plamkowata rogówki, dystrofia siateczkowata rogówki czy też dystrofia krystaliczna Biettiego.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
969 Wrodzona ślepota Lebera - analiza 495 mutacji w 12 genach
Dystrofia tapetoretinalna Lebera lub wrodzona ślepota Lebera, jest to dziedziczona autosomalnie recesywnie choroba, charakteryzująca się bardzo różnorodnymi objawami: dno oka może nie wykazywać zmian patologicznych, zmiany barwnikowe mogą mieć charakter "soli i pieprzu" lub są podobne do zmian barwnikowych spotykanych w różnych postaciach retinopatii barwnikowej. Objawy te występują u dzieci, które są zwykle od urodzenia niewidome lub mają duże upośledzenie funkcji widzenia, objawy światłowstrętu, stożek rogówki, zaćmę, oczopląs, często zaburzenia psychiczne. Choroba spowodowana jest nieprawidłowym funkcjonowaniem fotoreceptorów. Odpowiedzialna za to jest głównie mutacja w genie RPE65 kodującym białko niezbędne do przekazywania bodźców świetlnych przez fotoreceptory i przekazywania obrazów z siatkówki do mózgu. Zastosowana w teście technika mikromacierzy DNA umożliwia błyskawiczne wykrycie 495 mutacji w 12 genach (największy tego typu panel w Polsce). Test został opracowany przez światowej klasy naukowców i gwarantuje 100% skuteczność w identyfikacji mutacji powodujących chorobę.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
970 Wrodzona ślepota nocna - analiza 126 mutacji w 9 genach
Wrodzona niepostępująca ślepota nocna jest to zespół chorób charakteryzujących się uszkodzeniem bądź brakiem widzenia nocnego, wrodzonym charakterem, dziedzicznością schorzenia oraz niepostępującym charakterem choroby. Istnieje kilka form niepostępującej ślepoty nocnej, zarówno u ludzi, jak i u zwierząt. Oferowany panel obejmuje formy choroby dziedziczone autosomalnie dominująco, autosomalnie recesywnie oraz o dziedziczeniu sprzężonym z chromosomem X. Test został przygotowany we współpracy z Universität Zürich w oparciu o innowacyjną technologię mikromacierzy DNA. Test umożliwia wykrycie 126 mutacji zlokalizowanych w 9 genach i jest to jedyny, tak szeroki, panel badań w Polsce.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
971 Choroba Besta - analiza 138 mutacji genu BEST1
Choroba Besta (dystrofia żółtkowata plamki Besta, centralne wysiękowe odwarstwienie siatkówki, dziedziczna cysta plamki, dziedziczne żółtkowate zwyrodnienie plamki) należy do schorzeń genetycznie uwarunkowanych o autosomalnym dominującym typie dziedziczenia. Gen odpowiedzialny za wystąpienie choroby to BEST1, zlokalizowany na długim ramieniu chromosomu pary 11. Gen ten koduje białko zwane bestrophin, które znajduje się w nabłonku barwnikowym siatkówki. Choroba należy do rzadkich dystrofii siatkówki. Większość opisywanych dotychczas przypadków pochodzi z krajów Europy Zachodniej, Skandynawii i Stanów Zjednoczonych. Dość często ma wygląd i przebieg nietypowy, stąd mimo wielu opisów w literaturze, sprawia duże trudności diagnostyczne. Chorzy zgłaszają się z powodu nieznacznego obniżenia ostrości wzroku, zwykle niedającego się skorygować szkłami. W oku widoczne są typowe żółte, okrągłe podsiatkówkowe ogniska przypominające wyglądem żółtko jaja kurzego. Zmiany te są zwykle zlokalizowane w plamce, często występują obustronnie. U około 10% chorych występują zmiany wieloogniskowe, o lokalizacji również pozadołkowej. Prezentowany test umożliwia wykrycie 138 mutacji (największy tego typu panel w Polsce) genu BEST1, które odpowiedzialne są za występowanie tej dystrofii.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
972 Choroba Stargardta, dystrofia czopkowo-pręcikowa siatkówki, starcze zwyrodnienie plamki - analiza 501 mutacji genu ABCR
Cząsteczka ABCR człowieka, kodowana przez duży gen zlokalizowany w chromosomie 1, składa się z 2310 reszt aminokwasowych. Mutacje genu kodującego to białko prowadzą do chorób oczu takich jak zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, choroba Stargardta (dziedziczona recesywnie dystrofia plamki żółtej i zanik widzenia centralnego u dzieci), dno żółto-plamiste (fundus flavimaculatus, bardzo zbliżona do choroby Stargardta) czy też dystrofia czopkowo-pręcikowa siatkówki (progresywne słabo poznane schorzenie siatkówki). Prezentowany test oferuje analizę 501 najczęstszych mutacji genu ABCR (największy tego typu panel w Polsce) i został opracowany we współpracy z naukowcami w oparciu o innowacyjną technologię mikromacierzy DNA. Test umożliwi diagnozę schorzenia nawet we wczesnym stadium choroby, gdy badanie przedniego odcinka oka wykazuje na ogół niewielkie wady wzroku. Wczesna diagnostyka schorzeń pozwoli zapobiec stosowaniu potencjalnie szkodliwych metod leczniczych.
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
973 Zespół Bardeta-Biedla - analiza 307 mutacji w 14 genach
Zespół Bardeta-Biedla jest schorzeniem dziedziczonym autosomalnie recesywnie. Charakteryzuje się otyłością, upośledzeniem umysłowym, dysmorfią twarzy i wadami kończyn, zwyrodnieniem tapetoretinalnym siatkówki, hipogonadyzmem i hipogenitalizmem u mężczyzn oraz zaburzeniami budowy i funkcji nerek. Zmiany okulistyczne to: zwyrodnienie siatkówki (w tym zwyrodnienie barwnikowe), zanik nerwu wzrokowego, zawężenie pola widzenia, „ślepota nocna", utrata centralnego widzenia i widzenia barwnego, minimalna lub wygaszona odpowiedź w elektroretinografii ERG. Uważa się, że wśród innych klasycznych zespołów genetycznych prowadzących do otyłości u dzieci, BBS należy do jednych z częstszych, którym towarzyszy zwyrodnienie barwnikowe siatkówki. W wieku 20 lat około 75% chorych zostaje inwalidami z powodu upośledzenia wzroku. W krajach Europy zespół Bardeta-Biedla występuje z częstością około 1/175 000 osób. Nasz test oferuje identyfikację 307 mutacji w 14 genach (największy tego typu panel w Polsce). Test został opracowany w innowacyjnej technologii mikromacierzy DNA we współpracy z Institute of Child Healt (Wielka Brytania), John Hopkins University School of Medicine (USA), Universidad de Vigo (Hiszpania) oraz Université Louis-Pasteur (Francja).
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
974 Choroba Wilsona - analiza 104 mutacji genu ATP7B
Choroba Wilsona, zwana też zwyrodnieniem soczewkowo-wątrobowym (ang. Wilson disease, hepatolenticular degeneration) jest rzadkim, genetycznie uwarunkowanym zaburzeniem metabolizmu miedzi w organizmie. Przyczynę schorzenia stanowią różnorodne mutacje genu ATP7B, zlokalizowanego na chromosomie 13, kodującego białko transportujące miedź w komórkach wątrobowych. W przebiegu choroby dochodzi do upośledzenia transportu miedzi oraz zaburzenia jej wydalania wraz z żółcią drogą jelitową. Nadmiar miedzi kumuluje się w wątrobie, stopniowo powodując uszkodzenie komórek tego narządu. Przy dalszym wzroście ilości miedzi w organizmie zaczyna się ona dodatkowo gromadzić w mózgu, nerkach i rogówce oka. Częstość występowania choroby na świecie szacuje sie na ok. 1/30 000. Wczesne rozpoznanie i leczenie choroby Wilsona może zapobiec dalszemu uszkodzeniu narządów objętych chorobą. Ze względu na genetyczne podłoże choroby Wilsona wskazane jest przeprowadzanie pełnej diagnostyki choroby u rodzeństwa i dzieci pacjentów, co może umożliwić wczesną terapię i zapobiec rozwinięciu się choroby. Prezentowany test umożliwia identyfikację 104 mutacji genu ATP7B w technologii mikromacierzy (największy tego typu panel w Polsce).
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
975 Dziedziczne niedosłuchy - analiza 200 mutacji w 7 genach
Niedosłuch to problem, z którym boryka się co piąty mieszkaniec Ziemi w wieku powyżej 55 roku życia, co czwarty w wieku powyżej 65 lat, a co trzeci w wieku powyżej 75 lat. W Polsce, podobnie jak w innych krajach zurbanizowanych, niedosłuch jest problemem społecznym. Wg ostatnich badań w Polsce żyje od 4 do 6 milionów osób z problemem niedosłuchu, z czego ok. 1 mln powinno nosić aparat słuchowy. Niedosłuch może być wrodzony, tzn. obecny już w momencie urodzenia dziecka jako skutek zaburzeń genetycznych. Uszkodzenia słuchu mogą być dziedziczone w różny sposób. Około 80% wszystkich uwarunkowanych genetycznie niedosłuchów przekazywanych jest w sposób autosomalny recesywny, 18% w sposób dominujący, 1-2% dziedziczone jest w sprzężeniu z chromosomem X a poniżej 1% mitochondrialnie. Niedosłuch dziedziczny występuje, jako pojedyncza wada, i jest wtedy nazywany niedosłuchem izolowanym (około 67% niedosłuchów) lub bywa połączony z innymi nieprawidłowościami (występuje w zespole wad wrodzonych - około 33% niedosłuchów). Badania mutacji genów odpowiedzialnych za niedosłuchy są powszechnie stosowane w USA. Wprowadzenie również w Polsce technik pozwalających na wykrywanie tych mutacji stanowić może efektywną formę profilaktyki tego najczęściej występującego genetycznego defektu narządu zmysłu u człowieka. Nasz test umożliwia identyfikację 200 mutacji w 7 genach odpowiedzialnych za dziedzicznie uwarunkowane niedosłuchy (największy tego typu panel w Polsce).
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
976 Geny naprawy DNA - analiza 100 mutacji w 58 genach
Geny odpowiedzialne za naprawę DNA kodują białka różnych systemów naprawczych, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania komórki. DNA w komórce narażone jest na działanie bardzo wielu szkodliwych czynników chemicznych bądź fizycznych, jak np. promieniowanie ultrafioletowe. Czynniki te powodują powstanie mutacji w DNA, które są groźne dla życia komórki. Dlatego istnieje wiele mechanizmów naprawiających zniszczenia. Oferowany test obejmuje większość wariantów genów naprawy DNA. Panel został zoptymalizowany dla populacji kaukaskiej. Analizie poddawane jest 58 genów naprawy DNA oraz 100 miejsc polimorfizmu pojedynczego nukleotydu (SNP) w genach związanych z kontrolą cyklu komórkowego oraz apoptozą (m.in. geny ATM, BRCA1 BRCA2, p16, CDKN1a, CDKN2A).
| Materiał do badań: |
krew pełna (EDTA) |
| Sposób przesyłania: |
krew: 4-10°C (zestaw do badań z krwi) |
| Metodyka badań: |
mikromacierze DNA
|
| Czas realizacji: |
do 8 tygodni |
|
|
